Heimilishaldið allt annað eftir aðeins einn mánuð af RIE – Reynslusaga Auðar

Ég kynntist Rie 14 apríl 2017, það var vinkona mín sem spurði mig hvort ég þekkti þessa aðferð og sendi mér snapchat nafnið hjá Kristín Maríellu (kmariella) og ég ákvað að horfa. Mér fannst það svo áhugavert að ég ákvað að glósa uppúr storyinu hennar.

Mér finnst ég hafa uppgötvað Respectful Parenting á akkúrat réttum tíma því ég og maðurinn minn vorum orðin ráðalaus við hegðuninni hjá 6 ára dóttur okkar, því var ég mjög spennt að fara prufa eitthvað nýtt. Við eigum 6 ára dóttir og 3 ára strák. En 6 ára dóttir okkar tók var byrjuð að taka hvert kastið á eftir öðru á hverjum degi yfir minnstu hlutunum. Hún var alltaf að testa mig og við foreldrarnir vorum fljót að verða pirruð og sögðum henni iðulega bara “að hætta þessu”, “ekki láta svona” eða “þú ert svo frek”. Við sögðum henni að það væri “bannað að grenja yfir öllu” og við gáfum henni tíma til að hætta með því að telja uppá 3. Ef ekkert gett þá var það skammarkrókurinn. Sömu trixin áttu að virka á bróðir hennar líka sem er 3 ára. En þessi “trix” voru bara engan veginn að virka og höfðu bara þver-öfug áhrif!

Á þessum eina mánuði eftir að hafa kynnst RIE þá erum við alltaf að sjá betur og betur hvernig við vorum að gera allt rangt. Við erum líka að taka eftir því betur og betur, allstaðar í kringum okkur, hvað það eru ALLIR að skamma börnin sín mikið og hóta. Ég heyri ekkert nema mútur og það sorglega er að þetta virkar einfaldlega ekki. Hinsvegnar hefur RIE svo ótrúlega góð áhrif á bæði börnin mín.

Á þessum eina mánuði hefur svo margt breyst í sambandi við hegðun dóttur minnar. Hún tekur ekki eins mörg köst á dag, þau hafa fækkað úr sirka 8-10 yfir í 2-3 á dag, sem léttir þvílíkt á heimilinu. En á okkar heimili er andrúmsloftið orðið allt annað. Minni pirringur, börnin eru betri við hvort annað en þau rifust rosalega mikið og klöguðu hvort annað mikið fyrir RIE. En með RIE þá hefur það minnkað slatta á svona stuttum tíma. Börnin leika sér betur saman og lengur. Allt þetta með því að sýna skilning, traust og virðingu gagnavart börnunum!

Mig langaði að deila nokkrum sögum um það hvernig áhrif RIE hefur haft á hin ýmsu atriði í okkar daglega lífi:

Fyrsta sinn sem við fundum fyrir því hvað RIE hafði góð áhrif á 6 ára dóttur okkar

við vorum að túristast útá landi og börnin voru með bakpoka með nesti sitt. Þegar þau fengu sér smá kex úr nestisboxinu sínu þá spurði ég hana hvort ég mætti fá. Ég tók 4 lítil kex sem áttu vera fyrir mig og pabbann. Hún trylltist því henni fannst ég taka of mikið. Hún byrjaði að gráta og sagði þú tókst of mikið mamma. Svo ætlaði hún að henda nestisboxinu í mig. En þá sagði ég: já ég skil, þér fannst ég taka of mikið. En þú sagðir mér að ég mætti fá mér þessvegna fékk ég mér. Vanalega hefði ég sagt hættu þessu væli. En aðþví ég notaði þessa auðveldu aðferð þá hafði það öfug áhrif á dóttir mína. Þetta snerist allt við og hafði öfug áhrif. Hún horfði á mig og sagði: mamma viltu meira kex. Allt í einu fór það úr að vilja ekki deila í að vilja gefa mér meira. Við foreldrarnir áttum ekki til orð en vorum svo hissa og glöð með þetta. Bara útaf því þetta virkaði svo vel að þá hef ég tileinkað mér Rie ennþá meira. Og ég sé ekkert eftir þvi .

Fruss í bílnum

3 ára strákurinn okkar var að frussa á systir sína í bílnum. Hún bað hann ítrekað að hætta og öskrar á hann því hún varð svo pirruð. við gleymdum okkur og sögðum hættu að frussa en ákvað svo að reyna að bregðast örðuvísi við. Þá sagði ég: “Mér sýnist systur þinni finnast óþæginlegt að láta frussa á sig”. Pabbinn bætti svo við “ég veit þér finnst gaman að frussa en pabba finnst erfitt að hlusta á fruss þegar pabbi er að keyra” sonurinn okkar sagði þá ok pabbi „frussið er búið“. Þegar maður fær svona flott svar frá barninu þá hugsar maður bara YESS þetta er að virka.

Rifrildi milli systkyna.

Vanalega skipti ég mér rosalega mikið af þeim og segi þetta klassíska: “segðu fyrirgefðu” eða “þið verðið að hætta rífast og vera góð við hvort annað” – rifrildin þeirra voru löng og komu upp aftur og aftur. Núna segi ég voða lítið en ef þau klaga hvort annað, ég segi “já ég skil, eða já ég sá það”. En svo leyfi ég þeim að klára og skipti mér bara af ef þau lemja hvort annað, þá segi ég rólega ”ég ætla ekki að leyfa þér að lemja systir/bróðir” og er tilbúin til þess að fylgja eftir með því að “blocka” hendina, svo stuttu seinna þá hætta þau og hætta oftast með því að segja eitthvað eins og, “hey sjáðu þennan bangsa!”, “viltu prufa?” eða “hey ég gleymdi að klæða barbie í kjólinn…”

Suð í búðum / snýkja

Nánast í hvert sinn sem við förum í búðir þá sníkja krakkarnir eitthvað, oftast er það tyggjó eða spiderman munnskolið sem virðist alltaf vera við kassann (haha) en ég segi vanalega bara “nei”, og þá kemur alltaf “en afhverju?”. Þá segi ég vanalega “því það er ekki nammidagur”, eða “þú mátt ekki fá”. En þessi svör hjá mér höfðu þau áhrif á börnin að í satðin fyrir að hætta að sníkja byrjuðu þau frekar að gráta úr „frekju“og við sögðum oft við börnin “ef þú hættir þessu ekki þá ferð þú útí bíl”. Við reyndar stóðum alltaf við það og fórum með annaðhvort eitt eða bæði börnin útí bíl á meðan hitt foreldrið kláraði að versla. Hitt foreldrið var svo með grenjandi börn eða barn í bílnum þar til heim var komið. En með RIE þá segi ég bara “já þig langar í tyggjó, en ég ætla ekki að kaupa tyggjó, í dag ætla ég að kaupa mjólk og kvöldmat”. Eða “já, þig langar svo mikið í spiderman munnskol, já þú segir að það sé svo flott flaska, já ég sé að það er spiderman, þig langar í svona djús… En við ætlum ekki að kaupa svona. En veistu hvað, þetta er ekki djús heldur munnskol , sem á ekki drekka heldur til að skola tennurnar… Já þig langar í munnskol, þig langar að prufa að skola tennurnar,,, ég skil,, þú mátt gráta eins og þú vilt en ég ætla ekki að kaupa munnskol í dag. já þú ert að gráta, þú mátt gráta, mamma hjálpar þér að líða betur þegar þú ert tilbúin” Eftir að ég byrjaði að viðurkenna tilfinningar barnanna og svar þeim á þennan hátt þá hefur suðið í búðinni snarminnkað og þau sýna því miklu meiri skilning að eitthvað sé ekki keypt.

Það er nánast enginn grátur lengur þegar ég tala svona við börnin. Mér er hætt að kvíða fyrir búðarferðum.

Gleraugna vesen

Dóttir mín er með gleraugu en hún þolir ekki vera með gleraugu því henni finnst hún ekki falleg með þau. Þetta hefur verið struggle í heilt ár. Ég hef vanalega sagt henni að hún verði að hafa gleraugun því annars getur hún ekki farið að gera hitt eða þetta… (smá hótun í gangi), en á ég vissi ekki betur því þetta er aðferð sem ég þekkti og hafði séð mikið notað á börn í kringum mig – en auðvitað virkar hún ekki og hefur bara öfug áhrif! Barnið vill ekki hlusta á mig. En núna segi ég “já ég skil að þú vilt ekki hafa gleraugun, þér finnst þú ekki falleg með gleraugun, já ég skil. En mömmu finnst það ekki. Mömmu finnst svo gott að vita að stelpan sín sjái betur með gleraugun sín. Þá veit mamma að þér líður betur í augunum”

Þá segir hún “já mamma mér líður betur í augunum með gleraugun” og segir “ok mamma, ég skal hafa gleraugun en nenniru að þrífa þau fyrir mig.” Áður þurfti ég að þræta við hana endalaust en núna þarf ég bara rétt aðeins að sýna henni skilning og þá er þetta ekkert mál.

Meiða sig / plástur

Eins og gengur og gerist þá meiða börnin sig eða detta og fá smá rispu. Börnin mín vilja alltaf strax plástur og gráta frekar lengi og þetta hefur oft pirrað okkur foreldrana. Vanalega “sögðum við hættið þessu væli”, “hættu að skæla” eða “nei þú þarft ekki plástur.” “Ertu ekki sterk eða sterkur?”. “Þú þarft ekki að gráta því þú ert svo sterkur”. En þetta virkar ekki á börnin því þau eru lengur að jafna sig. Núna segjum við “já ég sé að þú dast, þú meiddir þig, það er smá rispa á þér. Já þig langar í plástur. Þú mátt fá einn plástur, já þú mátt gráta, þetta getur verið vont.” Og þau fá að klára gráta. Og plásturinn er eitthvað sem þau vilja til að hugga sig og ég hef ákveðið að leyfa það bara. En eitt sinn voru plástranir búnir og ég sagði “já þig langar í plástur en nú eru plástrarnir búnir. Það var bara ekkert mál og barnið sagði bara já allt í lagi mamma, við getum keypt plástra næst í búðinni.”

Deila dóti

Börnin mín eiga vanalega ekki erfitt með að deila en það eru sum leikföng sem þau passa betur uppá en önnur. Þá hef ég alltaf skipt mér af og sagt, “leyfðu honum eða henni að prófa, þú færð dótið aftur”. Segi það sama ef það eru vinir í heimsókn og oftast verða börnin/barnið mitt mjög sárt að þurfa vera neydd til að deila og eiga mjög erfitt með það. Ég hef oft endað á því að þurfa hugga barnið mitt því ÉG neyddi það til þess að láta frá sér dótið sem hann eða hún voru ekki tilbúin að láta frá sér. En núna segi ég bara, “já þú vilt ekki sleppa dótinu. Þú vilt ekki sýna dótið. Það er allt í lagi, þú ert ekki tilbúin.” Og segi við hitt barnið, “þú fær að prófa dótið seinna því að hún/hann er ekki tilbúinn að sýna þér”. Og oftast er þetta bara ekkert mál. Ekkert rifrildi eða neitt. Miklu einfaldara og sanngjarnara en gamla aðferðin.

Fá ekki sem hún vill/ frekja/ lemur frá sér eða kastar sér í gólfið

Dóttir mín á það til að henda sér í gólfið, lemja sparka og öskra á okkur þegar hún fær ekki það sem hún vill. Fyrir RIE þá settum við hana vanalega í skammakrók. Hún sat útí horni og átti að skammast sín þar til hún var tilbúin að biðjast afsökunar. Það er ömurlegt að hugsa til baka og sjá hversu slæmt þetta var fyrir barnið. En þetta höfðu þau áhrif á hana að hún endaði á að biðjast afsökunar með útgrátin rauðu augun sín og þetta dugði í kanski max klukkustund en svo endurtók hún hegðunina aftur og aftur. Ég get sagt það að núna, á þessum eina mánuði þá hefur hún ekki farið í neinn skammakrók og hefur bara tekið örfá svona köst á okkur. Ég tækla það þegar hún verður ósátt með því að viðurkenna tilfinningar hennar eins og ég lærði í gegnum RIE og segi. “Já ég sé að þú ert ekki glöð. Þú mátt gráta. Þú vilt fá ís en ég ætla ekki að gefa þér ís. Já ég veit þér finnst ís góður, þér finnst súkkulaði best, ég veit ástin mín. Ég ætla ekki leyfa þér að lemja mig, mér finnst það óþæginlegt. Ég ætla ekki leyfa þér að sparka í mig. Ég sé þú getur ekki hætt að lemja mig. Ég þarf að hjálpa þér að hætta ef þú getur það ekki sjálf. Mamma ætlar að færa þig því þú getur ekki hætt, (og færi hana smá frá mér.) Ég veit þú vilt ís í dag enn í dag ætlum við ekki að borða ís. Kanski fáum við ís seinna um helgina. Stundum fáum við ís en stundum ekki…” fyrst þá tók þetta smá tíma að venjast bæði fyrir mig og barnið. En núna rétt svo reynir hún að lemja eða sparka og þegar ég segi henni að ég ætla ekki að leyfa henni ekki að lemja þá hættir hún bara sjálf. Og svo snýr hún útúr því að greinilega er hún tilbúin að hætta og segir til dæmis. “Mamma sjáðu þetta og bendir á einhvern hlut”. Stundum fæ ég bara gott knús eftir þetta allt saman. Svoleiðis sýnir hún mér líkamlega að hún sé „sorry“ eða bara tilbúin að halda áfram. Og þá segi ég henni “ahh það er svo gott að fá knús.” Í staðinn fyrir að segja þú varst dugleg. Ég sé það á henni að hún náði að klára aðtjá sig og líður miklu betur.

Foreldrar fá allt í einu hrós frá börnunum

Ég er byrjuð að hrósa öðruvísi eftir að hafa kynnst RIE, ég passa mig að nota ekki “label” og setja ekki minn “dóm” á atriðið (þó það sé jákvæður dómur).. Ég reyni hrósa með að segja bara það sem ég sé: “ég sé að þú klæddr þig í bleikan kjól”. Þá fæ ég bros frá stelpunni. Eða “Þú gast reimað skóna alveg sjálf.” Þá fæ ég stoltan svip frá henni. Eða “þú gast bremsað á hjólinu”. Þá fæ ég glott frá stráknum sem segir bara ég er montinn. Ég finn að börnin meta þessi hrós mikið og jafnvel meira en það hvernig við hrósuðum þeim áður en við kynntumst RIE. Við getum alveg gleymt okkur ennþá og sagt “vá flott!”, það tekur tíma að venja sig á að segja það em maður sér og taka eftir vinnunni sem liggur á bak við eitthvað. En eftir að við breyttum þessu þá eru börnin farin að hrósa okkur!. Eins og til dæmis: “Mamma ég sé að þú settir fléttu í þig”. Eða mamma “ég sé að þú eldaðir uppáhalds matinn minn” og brosir út að eyrum. Ég finn síðan hvernig ég er farin að segja þeim meira hvernig mér líður og tala við þau “út frá sjálfum mér” eins og “mér finnst svo gaman að leika við þig” eða “mér finnst svo gott að knúsa þig.” Þau eru farin að segja það sama við okkur. “Mamma mér finnst svo gott að vera með þér.” “Pabbi þú kannt að keyra bílinn svo vel.” Eða “pabbi þú kannt að vinna svo mikið”. Svo er dóttir mín farin að segja reglulega. “Mamma þú skammaðir mig aldrei í dag, það er svo gaman að allir eru alltaf í góðu skapi”, eða “mamma þú varst í góðu skapi i dag” Ég heyri þetta nánast daglega að ég hafi verið í góðu svo skapi og það gleður aldeilis mömmuhjartað.

Yfir höfuð þá hefur RIE ótrúlega góð áhrif á alla fjölskylduna, það er minni pirringur og við gefum hvort öðru meiri tíma. Allir njóta meira. það tekur alveg tíma að venjast þessu að skipta um uppeldisaðfeð. En munurinn á okkur er ótrúlega mikill. Með að sýna skilning og traust þá fáum við það tilbaka frá börnunum. Börnin eru kurteisari og biðja meira um leyfi til að gera hlutina sem þau vilja gera. Þau taka betri tíma til að leika sér og dunda sér meira því við foreldrarnir erum ekki að trufla þau jafn mikið og áður. Við gefum þeim rými og þau elska það.

Mér sem foreldri er farið að líða asnalega að hrósa eins og ég gerði áður fyrr, eða ef ég skamma óvart þá líður mér illa með það. Eftir að hafa kynnst RIE þá sé ég svo mikið hvað þessi aðferð er heilbrigð og góð. Á sama tíma þá sé ég að allt hitt sem ég hef notað var alls ekki að gera mér né börnunum mínum gott, en ég var einfaldlega að gera það sem svo margir margir nota, eitthvað sem ég sé allstaðar í kringum mig, mér finnst gamla aðferðin hræðileg. Ég á erfitt með mig þegar ég heyri annað fólk skamma börnin sín eða hóta/múta. Það er ekki nema mánuður síðan ég notaði gömlu aðferðina sjálf en ég áttaði mig ekki á því að þetta hefði svona slæm áhrif. En á einum mánuði getur margt breyst. Á mínu heimili þá koma núna allir fram við hvort annað eins og þau vilja láta koma fram við sig. Ég hlakka svo til að læra meira og tileinka mér Respectful Parenting ennþá betur.

Ég er ótrúlega þakklát fyrir að hafa kynnst RIE því þetta er einfaldlega eintóm snilld.

Auður Rakel Georsdóttir

Netfang þitt verður ekki birt. Nauðsynlegir reitir eru merktir *